HAGB Nedir? Şartları ve Anayasa Mahkemesi Kararı Sonrası Durum

Anayasa Mahkemesi kararı ve 7589 sayılı Kanun sonrası hükmün açıklanmasının geri bırakılması

HAGB nedir sorusu, Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli iptal kararının ardından yeniden gündeme gelmiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), CMK m.231 hükmünde düzenlenen ve sanık hakkında kurulan hükmün açıklanmamasını sağlayan bir ceza muhakemesi kurumudur.

Kurum, kuruluşundan bu yana üç kez Anayasa Mahkemesi denetiminden geçmiş ve her seferinde yeniden düzenlenmiştir. En son iptal kararının ardından kanun koyucu 2026 yılında yeni bir düzenleme yapmış; bu nedenle konuya ilişkin birçok içerik güncelliğini yitirmiştir.

Bu yazıda HAGB’nin güncel şartlarını, denetim süresini, başvurulacak kanun yolunu, adli sicil bakımından sonuçlarını ve son düzenleme sonrası oluşan çerçeveyi ele alıyoruz.

HAGB Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin yargılamayı tamamlayıp sanığın suçlu olduğu sonucuna varmasına ve cezayı belirlemesine rağmen bu hükmü açıklamamasıdır. Sanık belirli bir denetim süresine tabi tutulur; denetim süresi sorunsuz geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.

Bu yönüyle HAGB, mahkûmiyetin sonuçlarının doğmasını engelleyen bir imkândır. Sıklıkla karıştırıldığı hapis cezasının ertelenmesinden farkı şudur: ertelemede ortada açıklanmış bir mahkûmiyet hükmü vardır ve yalnızca infazı ertelenir; HAGB’de ise hüküm hiç açıklanmaz.

HAGB, yargılamanın sonunda devreye giren bir kurumdur. Buna karşılık bazı suçlarda kamu davasının hiç açılmamasını sağlayan başka kurumlar da bulunur: uzlaştırma ve ön ödeme. Örneğin hakaret suçunda ön ödeme, şüphelinin belirlenen parayı süresinde ödemesi hâlinde soruşturma aşamasında sonuç doğurur. Bu ayrımı ele aldığımız yazımız: Hakaret ve Tehdit Suçlarında Şikâyet, Uzlaştırma ve Ön Ödeme.

Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli, E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK m.231 hükmünün HAGB kurumunu düzenleyen fıkralarını iptal etmiştir. Karar 31 Aralık 2025 tarihli, 33124 sayılı Resmî Gazete ile yayımlanmıştır.

İptalin kapsamı bakımından iki noktanın altını çizmek gerekir:

• İptal, maddenin tamamını değil, HAGB kurumunu düzenleyen beşinci ila on dördüncü fıkralarını kapsamaktadır. Hükmün açıklanmasına ilişkin ilk dört fıkra iptal kapsamı dışındadır.
• Mahkeme, iptal hükmünün kararın Resmî Gazete ile yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu, kanun koyucuya yeni düzenleme yapması için tanınan süredir.

İptal gerekçesi de kurumun geleceği bakımından belirleyicidir: Anayasa Mahkemesi, HAGB’nin kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi bağlamında işkence, eziyet veya kötü muamele sayılan suçlar bakımından uygulanmasını engelleyen bir düzenleme bulunmamasını, devletin bu maddeden doğan usul yükümlülüğüne aykırı bulmuştur.

HAGB 30 Eylül 2026’da Kalkıyor mu?

Hayır. İptal kararının yürürlüğe gireceği tarihten önce kanun koyucu harekete geçmiştir.

16 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete ile yayımlanmıştır. Bu Kanunun 15. maddesiyle CMK m.231 hükmünün iptale konu fıkraları yeniden yazılmış ve ilgili madde yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Sonuç olarak HAGB hukuk düzeninden çıkmamıştır; 31 Temmuz 2026 tarihinden itibaren yeni çerçevesiyle uygulanmaya devam etmektedir. İptal kararının öngörülen yürürlük tarihinde bir boşluk doğması beklenmemektedir.

İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 — Resmî metin (mevzuat.gov.tr)

HAGB’nin Anayasa Mahkemesi Önündeki Geçmişi

HAGB, kuruluşundan bu yana üç kez Anayasa Mahkemesi denetiminden geçmiştir. Bu kronoloji, kurumun neden sürekli değiştiğini açıklamaktadır:

HAGB’nin Güncel Şartları

Güncel düzenlemeye göre HAGB kararı verilebilmesi için öncelikle hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olması gerekir.

Bunun yanında CMK m.231/6 uyarınca şu şartlar aranır:

1. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
2. Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,
3. Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.

Zarar şartı bakımından uygulamada sık sorulan nokta şudur: zarar derhal giderilemiyorsa, sanığın bu yönde taahhütte bulunması imkânı kanunda düzenlenmiştir.

Sanığın kabulü (rızası) şartı bakımından ise durum değişmiştir. 7499 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten bu yana HAGB’nin uygulanması sanığın kabulüne bağlı değildir. Ancak bu değişikliğin yürürlük tarihinden önce verilmiş HAGB kararları bakımından geçiş hükmü uyarınca sanığın kabul şartı aranmaya devam olunur.

HAGB Uygulanamayacak Suçlar

7589 sayılı Kanun ile yeniden yazılan düzenlemeye göre HAGB hükümleri; işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz.

Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesine doğrudan verilmiş bir cevap niteliğindedir. Kanun koyucu, iptale yol açan eksikliği gidererek kurumu korumayı tercih etmiştir.

Denetim Süresi ve Sonuçları

HAGB kararı verilmesi hâlinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Suça sürüklenen çocuklar bakımından bu süre Çocuk Koruma Kanunu uyarınca üç yıldır.

Denetim süresi içinde:

• Kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez.
• Dava zamanaşımı durur.
• Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbirlerine hükmedebilir (eğitim programına devam, gözetim altında çalıştırılma, belli yerlere gitme yasağı gibi).

Denetim süresinin sonuçları ikiye ayrılır:

• Yükümlülüklere uyulması hâlinde: denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir.
• İhlal hâlinde: denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulların varlığı hâlinde hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu: İstinaf

Bu noktada yaygın bir hata bulunmaktadır. HAGB kararına karşı kanun yolu artık itiraz değil, istinaftır.

Anayasa Mahkemesi 2022 yılında itiraz kanun yolu öngören hükmü iptal etmiş; kanun koyucu 7499 sayılı Kanun ile istinaf yolunu getirmiş, 7589 sayılı Kanun ile de hüküm yeniden düzenlenmiştir. Güncel düzenlemeye göre, kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Buna karşılık, denetim süresi içinde ihlal nedeniyle hükmün açıklanması veya yeni bir hüküm kurulması hâlinde bu karara karşı başvurulacak kanun yolu ayrıca değerlendirilir.

HAGB Adli Sicile İşler mi?

HAGB kararı genel adli sicile işlenmez; bu kararlar için tutulan ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde ve yalnızca kanunda belirtilen amaçla kullanılabilir.

Bu nedenle HAGB kararı, olağan adli sicil kaydı taleplerinde (örneğin işe başvuruda istenen belgede) görünmez.

Yargılamada Dijital Delillerin Rolü

HAGB, yargılama sonunda kurulan hükme bağlı bir kurumdur; dolayısıyla asıl belirleyici olan, yargılamanın kendisinde delillerin nasıl değerlendirildiğidir. Son yıllarda ceza dosyalarının önemli bir bölümünde delil, mesajlaşma kayıtları ve diğer elektronik verilerdir.

Bu tür delillerde iki ölçüt öne çıkar: verinin hukuka uygun elde edilmiş olması ve gerçekliğinin teknik olarak doğrulanabilmesi. Konuyu ele aldığımız yazılarımız: Ceza Davalarında WhatsApp Yazışmalarının Delil Niteliği ve Uygulamada Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Öneriler.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB nedir?

HAGB, mahkemenin sanık hakkında kurduğu hükmü açıklamayarak sanığı denetim süresine tabi tutmasıdır. Denetim süresi sorunsuz geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

HAGB kaldırıldı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi HAGB hükümlerini iptal etmiş, ancak iptal yürürlüğe girmeden önce kanun koyucu 7589 sayılı Kanun ile düzenlemeyi yeniden yazmıştır. HAGB, 31 Temmuz 2026 tarihinden itibaren yeni çerçevesiyle uygulanmaktadır.

HAGB için cezanın üst sınırı nedir?

Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olması gerekir. Bu sınır aşıldığında HAGB uygulanamaz.

HAGB denetim süresi ne kadardır?

Denetim süresi beş yıldır. Suça sürüklenen çocuklar bakımından bu süre üç yıl olarak uygulanır.

Denetim süresinde yeniden suç işlenirse ne olur?

Mahkeme hükmü açıklar. Ancak koşulların varlığı hâlinde cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine, hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.

HAGB kararına itiraz mı, istinaf mı edilir?

Güncel düzenlemeye göre HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulur. İtiraz kanun yolu öngören önceki hüküm Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel ve size özel hukuki değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.