WhatsApp Yazışmaları Mahkemede Delil Olur mu?

Hukuk ve ceza yargılamasında dijital delillerin ispat gücü ve Yargıtay uygulaması — Dijital Deliller Serisi: Bölüm 1

Dijital İletişim ve Yargılamada WhatsApp Yazışmaları

Teknolojik gelişmeler, bireylerin iletişim alışkanlıklarını köklü biçimde değiştirmiş; yazılı mektupların, kısa mesajların ve elektronik postaların yerini büyük ölçüde anlık mesajlaşma uygulamaları almıştır. Günümüzde bireyler arasındaki özel ilişkilerden ticari faaliyetlere, iş hayatından aile ilişkilerine kadar birçok hukuki ilişkinin önemli bir kısmı WhatsApp, Telegram, Signal ve benzeri dijital platformlar üzerinden yürütülmektedir. Taraflar çoğu zaman sözleşmelerini elektronik ortamda kurmakta, ödeme planlarını mesajlaşma uygulamaları üzerinden belirlemekte, borçlarını kabul etmekte veya ticari anlaşmalarını bu platformlar aracılığıyla şekillendirmektedir.

İletişim biçimindeki bu dönüşüm, doğal olarak yargılama hukukunu da etkilemiştir. Bugün mahkemelerin önüne gelen uyuşmazlıkların önemli bir bölümünde taraflar, iddialarını ispatlamak amacıyla WhatsApp yazışmalarını, ekran görüntülerini, ses kayıtlarını veya dijital mesajlaşma içeriklerini delil olarak sunmaktadır. Özellikle şu dava türlerinde dijital yazışmaların delil olarak ileri sürülmesi artık istisnai değil, olağan bir uygulamadır:

• Alacak davaları ve eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar
• İş uyuşmazlıkları ve işçilik alacakları
• Boşanma ve aile hukuku davaları
• Ticari davalar
• Ceza yargılamaları

Ancak uygulamada en sık karşılaşılan yanlış kanaatlerden biri, WhatsApp yazışmalarının mahkemeye sunulmasının tek başına davanın ispatı için yeterli olduğu yönündedir. Oysa dijital yazışmaların hukuki değeri, yalnızca mesajın içeriğine bağlı değildir. Mesajın kim tarafından gönderildiği, hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği, teknik olarak doğrulanabilir olup olmadığı ve diğer delillerle desteklenip desteklenmediği, delilin ispat gücünü doğrudan etkileyen unsurlardır.

Nitekim son yıllarda verilen Yargıtay kararları incelendiğinde, yüksek mahkemenin “WhatsApp yazışmaları delildir” veya “WhatsApp yazışmaları delil değildir” şeklinde mutlak bir yaklaşım benimsemediği görülmektedir. Bunun yerine her somut olay, kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmekte; dijital verilerin güvenilirliği, elde ediliş yöntemi ve diğer delillerle ilişkisi birlikte ele alınmaktadır. Bu yaklaşım, hem maddi gerçeğin ortaya çıkarılması hem de adil yargılanma hakkının korunması bakımından isabetlidir.

Dijital Deliller Serisi’nin bu ilk bölümünde; WhatsApp yazışmalarının hukuk yargılamasındaki delil niteliği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve temel ilkeler ışığında ele alınmaktadır. Serinin ilerleyen bölümlerinde ise 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), Anayasa hükümleri ve güncel Yargıtay içtihatları uygulamadaki örnekler üzerinden ayrıntılı olarak değerlendirilecektir.

Dijital Delil Nedir? Hukuki Niteliği

Yargılama hukukunun temel amacı, uyuşmazlığa konu maddi vakıaların gerçeğe en yakın şekilde ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda tarafların iddia ve savunmalarını ispat edebilmesi için çeşitli delillere başvurulmaktadır. Klasik anlamda delil denildiğinde akla senet, tanık, bilirkişi raporu veya keşif gibi ispat araçları gelmekteyse de teknolojik gelişmeler, delil kavramının kapsamını önemli ölçüde genişletmiştir.

Bugün bir elektronik posta, cep telefonu mesajı, sosyal medya paylaşımı, GPS kaydı, güvenlik kamerası görüntüsü veya WhatsApp yazışması da uyuşmazlığın çözümünde belirleyici rol oynayabilmektedir.

Dijital delil, elektronik ortamda oluşturulan, saklanan veya iletilen ve hukuki uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlayabilecek her türlü elektronik veriyi ifade eder. Bu kapsamda dijital delil niteliği taşıyabilecek başlıca veriler şunlardır:

• Cep telefonu kayıtları ve mesajlar
• Bilgisayar verileri
• Bulut sistemlerinde muhafaza edilen belgeler
• Sosyal medya içerikleri
• Anlık mesajlaşma uygulamalarındaki (WhatsApp, Telegram vb.) yazışmalar

Ancak dijital delillerin klasik yazılı belgelere göre bazı farklı özellikleri bulunmaktadır. Elektronik veriler kolaylıkla çoğaltılabilmekte, değiştirilebilmekte veya silinebilmektedir. Bunun yanında ekran görüntülerinin çeşitli programlarla düzenlenebilmesi ya da yapay zekâ teknolojileri kullanılarak gerçeğe aykırı dijital içerik üretilebilmesi, bu delillerin güvenilirliğinin her somut olayda ayrıca değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle dijital delillerin hukuki değerinin belirlenmesinde yalnızca içeriğin incelenmesi yeterli değildir. Delilin kaynağı, bütünlüğü, elde edilme yöntemi ve teknik doğrulanabilirliği de değerlendirilmelidir.

HMK m.199 Kapsamında Elektronik Belgeler ve WhatsApp

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi, klasik belge anlayışını önemli ölçüde genişletmiştir. Anılan maddede:

“Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli; yazı, basılı metin, senet, çizim, plan, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları belgedir.”

hükmüne yer verilmiştir. Kaynak: 6100 sayılı HMK m.199 — Resmî metin (mevzuat.gov.tr)

Kanun koyucu, bu düzenlemeyle birlikte yalnızca fiziksel belgeleri değil, elektronik ortamda oluşturulan verileri de açıkça belge kavramı içerisine dâhil etmiştir. Böylece dijital çağın ihtiyaçlarına uygun bir ispat sistemi benimsenmiş; elektronik ortamda oluşturulan kayıtların da belirli şartlar altında yargılamada kullanılabilmesinin önü açılmıştır.

WhatsApp yazışmaları da bu kapsamda elektronik veri niteliğindedir. Ancak HMK’nın 199. maddesinde yer alan “belge” kavramı ile “kesin delil” kavramı birbirinden farklıdır. Bir belgenin elektronik ortamda oluşturulmuş olması, onun her durumda tek başına uyuşmazlığı çözecek kesin ispat gücüne sahip olduğu anlamına gelmez.

Tam aksine, elektronik belgelerin ispat değeri, dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirilerek belirlenir. Mahkeme, gerektiğinde bilirkişi incelemesine başvurabilir; cihaz üzerinde teknik inceleme yaptırabilir veya yazışmaların doğruluğunu başka delillerle karşılaştırabilir.

WhatsApp Yazışmalarının Delil Değeri Neden Tartışmalıdır?

WhatsApp yazışmaları uygulamada en sık başvurulan dijital delillerden biri olmakla birlikte, aynı zamanda en fazla tartışmaya konu olan ispat araçlarından biridir.

Bunun temel nedeni, ekran görüntülerinin tek başına mutlak güvenilirliğe sahip olmamasıdır. Günümüzde dijital içeriklerin çeşitli yazılımlar aracılığıyla değiştirilebilmesi, mesajların silinebilmesi veya farklı cihazlarda farklı şekilde görüntülenebilmesi, elektronik delillerin teknik doğrulamasını zorunlu hâle getirmektedir.

Bunun yanında mesajın yalnızca ekran görüntüsü olarak sunulması ile telefon cihazı üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesi arasında önemli bir fark bulunmaktadır. Mahkemelerin son yıllardaki uygulaması incelendiğinde, özellikle yazışmaların inkâr edilmesi hâlinde teknik incelemeye daha fazla önem verildiği görülmektedir.

Kanaatimizce dijital delillerin değerlendirilmesinde esas alınması gereken kriter, elektronik verinin yalnızca mevcut olması değil; güvenilirliğinin objektif yöntemlerle ortaya konulabilmesidir. Aksi hâlde kolaylıkla değiştirilebilen veya doğrulanamayan ekran görüntülerinin tek başına hükme esas alınması, adil yargılanma hakkı bakımından ciddi sakıncalar doğurabilecektir.

Bu nedenle WhatsApp yazışmalarının hukuki niteliği değerlendirilirken cevaplanması gereken temel soru şudur:

“Mesaj var mı?” değil; “Bu mesajın gerçekliği hukuken ve teknik olarak doğrulanabiliyor mu?”

Nitekim Yargıtay’ın son yıllarda geliştirdiği içtihatlar da tam olarak bu ayrım üzerine kuruludur.

Sıkça Sorulan Sorular

WhatsApp yazışmaları mahkemede delil olur mu?

Evet. WhatsApp yazışmaları HMK m.199 kapsamında “belge” niteliğinde olup mahkemeye delil olarak sunulabilir. Ancak tek başına kesin delil sayılmaz; ispat gücü, diğer delillerle birlikte ve güvenilirliği değerlendirilerek belirlenir.

WhatsApp ekran görüntüsü tek başına yeterli bir delil midir?

Kural olarak hayır. Ekran görüntüleri çeşitli yazılımlarla değiştirilebildiği için tek başına mutlak güvenilirliğe sahip değildir. Özellikle yazışma inkâr edildiğinde, cihaz üzerinde yapılacak teknik/bilirkişi incelemesi öne çıkar.

Karşı taraf WhatsApp yazışmasını inkâr ederse ne olur?

Yazışmanın inkâr edilmesi hâlinde mahkeme, gerçekliğini tespit için cihaz üzerinde bilirkişi incelemesine başvurabilir ve içeriği dosyadaki diğer delillerle karşılaştırabilir.

WhatsApp yazışması nasıl delil olarak sunulmalıdır?

Yalnızca ekran görüntüsü sunmak zayıf bir yöntemdir. Delilin kaynağı, bütünlüğü ve teknik doğrulanabilirliğinin ortaya konulabilmesi için mümkün olduğunca cihazın kendisiyle birlikte ve dosyadaki diğer delillerle desteklenerek ileri sürülmesi ispat gücünü artırır.

Hukuka aykırı yolla elde edilen WhatsApp yazışması delil olur mu?

Delilin elde ediliş yönteminin hukuka uygunluğu, ispat gücünü doğrudan etkileyen unsurlardan biridir. Hukuka aykırı biçimde elde edilen dijital içeriklerin hükme esas alınması adil yargılanma hakkı bakımından ciddi sakıncalar doğurabilir.

WhatsApp yazışmaları boşanma ve alacak davalarında kullanılabilir mi?

Evet. Boşanma, alacak, eser sözleşmesi, iş ve ticari uyuşmazlıklar ile ceza yargılamalarında WhatsApp yazışmaları sıklıkla delil olarak ileri sürülmektedir. Her olayda ispat gücü, yazışmanın güvenilirliği ve diğer delillerle ilişkisine göre ayrıca değerlendirilir.

Özet ve Değerlendirme

WhatsApp yazışmaları, HMK m.199 anlamında elektronik belge niteliğinde olup mahkemeye sunulabilir; ancak ispat güçleri “mesajın varlığına” değil, gerçekliğinin hukuken ve teknik olarak doğrulanabilmesine bağlıdır. Değerlendirmede içerik kadar; verinin kaynağı, bütünlüğü, elde ediliş yöntemi ve diğer delillerle desteklenmesi de belirleyicidir. Serinin ilerleyen bölümlerinde bu ilkelerin ceza yargılaması, Anayasa ve güncel Yargıtay içtihatlarındaki yansımalarını ele alacağız.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlığınız için bir avukata başvurunuz.