Yoksulluk Nafakası Nedir? Şartları, Miktarı, Süresi ve Sona Ermesi

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer eşten onun malî gücü oranında istediği nafakadır (TMK m.175). Evlilik sona erdikten sonra ödenir ve talebe bağlıdır; mahkeme kendiliğinden hükmetmez. Aşağıda yoksulluk nafakasının şartlarını, kimlerin isteyebileceğini, miktarın nasıl belirlendiğini, Anayasa Mahkemesinin 2026 tarihli iptal kararının süreye etkisini, nafakanın hangi hâllerde sona erdiğini ve ödenmediğinde başvurulabilecek yolları kanun metinleri üzerinden ele alıyoruz.

Yoksulluk nafakası: kısa özet

Yoksulluk nafakası nedir?

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” (TMK m.175)

Yoksulluk nafakası, boşanmadan sonra geçimini sağlayamayacak durumdaki eşe diğer eşin ekonomik yönden yardım etmesini sağlayan bir kurumdur (AYM, E.2025/156, K.2026/131, §30); ölçüt eşler arasındaki gelir farkı değil, nafaka isteyenin yoksulluğudur. Boşanma davası sürerken ödenen tedbir nafakasından ve çocuk için ödenen iştirak nafakasından farklıdır (aşağıda). Kanun “isteyebilir” dediği için yoksulluk nafakası talebe bağlıdır: boşanma davasında ya da boşanmadan sonra ayrı bir davayla açıkça istenmesi gerekir; talebin dilekçede nasıl gösterileceği için boşanma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Yoksulluk nafakasının şartları

TMK m.175’e göre yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

1. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmak

Kanun “yoksulluk” kavramını tanımlamaz; içeriğini yargı kararları belirler. Anayasa Mahkemesinin 2026 tarihli kararında aktardığı Yargıtay içtihadına göre yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür ve eğitim gibi zorunlu ve gerekli harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayan kişi yoksul kabul edilir. Başka bir ifadeyle, geçimini kendi malî kaynakları ve çalışma gücüyle sağlama imkânından yoksun olan taraf, diğer şartlar da varsa yoksulluk nafakası isteyebilir (AYM, E.2025/156, K.2026/131, §10’da aktarılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2019/2-807, K.2022/1221, 4/10/2022).

2. Kusurun diğer taraftan daha ağır olmaması

Nafaka isteyen eşin boşanmaya yol açan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Bu nedenle eşit kusurlu, daha az kusurlu ya da kusursuz eş yoksulluk nafakası isteyebilir. Kusurun nasıl ispatlandığı nafaka bakımından da önem taşır; örneğin aldatmanın ispatı için boşanma davasında aldatma nasıl ispatlanır yazımıza bakabilirsiniz.

3. Talep edilmesi

Yoksulluk nafakası ancak istenirse verilir. Boşanma davasında istenmemişse, kural olarak boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla da istenebilir (TMK m.178; aşağıda).

Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz

Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması şart değildir (TMK m.175/2). Kusursuz bir eş de, diğer şartlar varsa, yoksulluğa düşen eşine nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.

Kimler yoksulluk nafakası isteyebilir?

Kadın erkeğe nafaka öder mi?

Ödeyebilir. Kanun “boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf” der ve cinsiyete göre bir ayrım yapmaz. Şartlar varsa, yoksulluğa düşecek olan erkek de diğer eşinden yoksulluk nafakası isteyebilir.

Çalışan kadın nafaka alabilir mi?

Şartları varsa alabilir; çalışıyor olmak tek başına yoksulluk nafakasına engel değildir. Kanun ölçüt olarak çalışmayı değil yoksulluğu alır. Bu nedenle belirleyici olan, kişinin bir işte çalışıp çalışmaması değil, geçimini kendi malî kaynakları ve çalışma gücüyle sağlayıp sağlayamadığıdır. Geliri zorunlu harcamalarını karşılamaya yetmeyen kişi çalışıyor olsa da yoksul sayılabilir; somut değerlendirmeyi mahkeme yapar.

Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakası

Anlaşmalı boşanmada hâkimin, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulması gerekir (TMK m.166/3). Yoksulluk nafakası da bu malî sonuçlardandır; taraflar nafakanın verilip verilmeyeceğini, miktarını ve ödeme biçimini protokolde düzenleyebilir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek bu anlaşmada değişiklik yapabilir; değişikliklerin taraflarca kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.

Yoksulluk nafakası ne kadar? Miktar nasıl belirlenir?

Kanunda sabit bir tutar ya da oran yoktur. TMK m.175’e göre nafaka, nafaka isteyenin geçimi için ve yükümlünün malî gücü oranında belirlenir. Mahkeme bu iki tarafı birlikte değerlendirir: bir yanda nafaka isteyenin zorunlu ihtiyaçları ve geliri, öbür yanda nafaka ödeyecek eşin geliri ve malî durumu. Bu yüzden internette dolaşan “maaşın yüzde şu kadarı” gibi hesaplamaların kanunî bir dayanağı yoktur; her dosyada miktar somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Hâkim, istem hâlinde, irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir (TMK m.176/5).

Yoksulluk nafakası ne kadar süre ödenir?

TMK m.175 bugün nafakanın “süresiz olarak” istenebileceğini söyler. Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla bu ibareyi iptal etti; karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar madde bugünkü hâliyle uygulanır.

Kararın gerekçesine göre (§31) yoksulluk nafakası kural olarak durumun gerektirdiği ölçüde belirli bir süreyle sınırlandırılabilmeli; bazı durumlarda kanunda öngörülecek koşullarla yaşam boyu nafakaya da hükmedilebilmelidir. Hâkim, irat biçimindeki nafakanın süresini evliliğin süresi, nafaka alacaklısı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi unsurlara göre belirleyebilmelidir. Mahkeme, gözetilmesi gereken ölçütler arasında nafaka süresinin yükümlünün boşanma sonrasındaki hayatına etkisini de saymıştır (§26). Yeni kuralların bir kanunla düzenlenmesi bekleniyor. Kararın ayrıntıları ve mevcut nafakalara etkisi için süresiz nafaka kalktı mı yazımıza bakabilirsiniz.

Toptan veya irat biçiminde ödeme

Yoksulluk nafakasının toptan, yani tek seferde, ya da durumun gereklerine göre irat biçiminde, yani belirli aralıklarla ödenmesine karar verilebilir (TMK m.176/1). Aşağıda anlatılan kendiliğinden sona erme, kaldırma, artırma ve azaltma kuralları kanunda irat biçimindeki nafaka için düzenlenmiştir (m.176/3–4).

Yoksulluk nafakası ne zaman sona erer veya kaldırılır?

Bu ayrım TMK m.176/3’tedir. Mahkeme kararıyla kaldırılması gereken hâllerde nafaka yükümlüsünün nafakanın kaldırılması davası açması gerekir; bu hâller ortaya çıktı diye ödeme kendiliğinden durmaz.

Nafaka ödeyen erkek veya kadın evlenirse nafaka düşer mi?

Hayır. Kanun, evlenme bakımından yalnızca alacaklı tarafın yeniden evlenmesini kendiliğinden sona erme sebebi sayar; nafaka ödeyen eşin evlenmesi bu sebepler arasında yer almaz. Ancak yeni evlilik nafaka ödeyenin malî durumunu değiştirmişse, bu değişikliğe dayanarak nafakanın azaltılması istenebilir (TMK m.176/4).

Nafakanın azaltılması veya artırılması

Tarafların malî durumları değişirse veya hakkaniyet gerektirirse irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176/4). Nafaka alacaklısı artırım, nafaka yükümlüsü azaltma davası açabilir.

Boşanmadan sonra yoksulluk nafakası istenebilir mi?

Kural olarak evet. Kanun boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarını da öngördüğünden (TMK m.177), boşanma davasında istenmemiş yoksulluk nafakası boşanmadan sonra ayrı bir davayla istenebilir. Ancak süre sınırı vardır: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178).

• Yetkili mahkeme: Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177).
• Görevli mahkeme: Aile hukukundan doğan dava ve işlere aile mahkemesi; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde ise bu davalar için belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2, m.4).

Boşanma davasının genel akışı için boşanma davası nasıl açılır yazımıza, çalışma alanımızın kapsamı için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Yoksulluk nafakası ödenmezse ne olur?

Nafaka kararı bir ilamdır ve ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi yapılabilir. Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; hapis başladıktan sonra borç ödenirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344/1). Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (m.344/2).

Bu şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.347). Alacak miktarı aylık en yüksek brüt asgari ücret tutarının altında kalan takiplerde disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz; ancak bu sınır nafaka alacaklarına ilişkin takiplerde geçerli değildir (İİK m.354).

Tedbir, iştirak, yardım ve yoksulluk nafakası arasındaki fark

Nafakanın kime ve hangi durumlarda verildiği, türüne göre değişir:

Bu türler birbirinin yerine geçmez. Örneğin boşanma davası sürerken tedbir nafakası alan eş, boşanmadan sonra yoksulluk nafakası alabilmek için bunu ayrıca istemelidir; çocuk için ödenen iştirak nafakası ise yoksulluk nafakasından bağımsızdır ve yalnızca TMK m.175’i ilgilendiren Anayasa Mahkemesi kararı onu etkilemez.

Sıkça sorulan sorular

Yoksulluk nafakası şartları nelerdir?

Yoksulluk nafakası için nafaka isteyen eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması, kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması ve nafakanın talep edilmesi gerekir. Nafaka ödeyecek eşin kusuru aranmaz; miktar, nafaka isteyenin geçimi ve ödeyecek eşin malî gücü birlikte gözetilerek belirlenir (TMK m.175).

Kusurlu eş yoksulluk nafakası alabilir mi?

Kusuru diğer eşten daha ağır değilse ve diğer şartlar da varsa alabilir. Eşit kusurlu ya da daha az kusurlu eş yoksulluk nafakası isteyebilir; daha ağır kusurlu eş isteyemez (TMK m.175).

Yoksulluk nafakası süresiz mi?

30 Haziran 2027’ye kadar kanunda süre sınırı yoktur; ancak irat biçimindeki nafaka TMK m.176/3’teki hâllerde kendiliğinden kalkar veya mahkeme kararıyla kaldırılır. Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etti ve iptal o tarihte yürürlüğe girecek; yeni süre kurallarının kanunla belirlenmesi bekleniyor.

Anlaşmalı boşanmada nafaka ödenir mi?

Taraflar protokolde kararlaştırırsa ödenir. Anlaşmalı boşanmada nafaka da boşanmanın malî sonuçlarından biri olarak protokolde düzenlenir ve hâkimin uygun bulması gerekir (TMK m.166/3).

Yoksulluk nafakası ne zaman kesilir?

İrat biçimindeki nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla sona erer (TMK m.176/3).

Nafaka ödemeyen eşe ne yapılır?

Ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi yapılabilir. Nafaka kararına uymayan borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; borç ödenirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344).

Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel ve size özel hukuki değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.