Boşanma dilekçesi, hazır bir formun doldurulmasından ibaret değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları tek tek sayar ve bunların bir kısmı eksik kalırsa kanun düzeltme süresi bile öngörmez. Bu yazıda dilekçenin kanuni unsurlarını, hangi eksikliğin telafi edilebileceğini ve dilekçenin nereye verileceğini mevzuat hükümleriyle ele alıyoruz.
Dilekçede bulunması zorunlu on unsur
HMK m.119, dava dilekçesinin içeriğini belirler. Boşanma davası da bir dava olduğundan bu unsurlar aynen geçerlidir:
- a) Mahkemenin adı.
- b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
- c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
- ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
- d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri.
- e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
- f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
- g) Dayanılan hukuki sebepler.
- ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.
- h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
Uygulamada en çok zorlanılan bentler (e) ve (f)’dir. Kanun yalnızca “geçimsizlik var” demeyi yeterli görmez; iddiaya dayanak her bir olayın sıra numarasıyla yazılmasını ve her olayın hangi delille ispatlanacağının gösterilmesini ister. Tanık beyanı, mesaj kaydı, hastane raporu, banka dekontu — hangi vakıa hangi delille ispatlanacaksa dilekçede eşleştirilmelidir.
Hangi eksiklik düzeltilebilir, hangisi düzeltilemez?
Bu, dilekçe hazırlarken bilinmesi gereken en kritik ayrımdır. HMK m.119’un ikinci fıkrası şöyledir:
“Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.”
| Eksik kalan unsur | Sonuç |
|---|---|
| Taraf bilgileri, kimlik numarası, vekil bilgisi, talep sonucu, imza | Bir haftalık kesin süre verilir; tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır |
| Mahkemenin adı, dava konusu ve değeri, vakıalar, deliller, hukuki sebepler | Bu bentler için maddede tamamlama süresi öngörülmemiştir |
Yani dilekçenin şeklî kısmındaki bir eksiklik bir hafta içinde giderilebilirken, davanın özünü oluşturan vakıa ve delil anlatımındaki eksiklik aynı güvenceye sahip değildir. Hazır formların en büyük zaafı da burada ortaya çıkar: form, (b), (c) ve (ğ) gibi bentleri doldurtur ama (e) ve (f)’yi dosyanıza göre yazacak olan sizsiniz.
Dilekçe nereye verilir?
Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür. Yetkili mahkemeyi ise TMK m.168 belirler: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi.
Madde iki seçeneği birlikte sunduğundan davacının seçim hakkı vardır. Ayrı yaşayan eşlerde bu, davanın hangi ildeki mahkemede görüleceğini doğrudan belirler; yanlış yerde açılan dava yetki itirazına uğrayabilir.
Dilekçeye eklenecek belgeler ve harç
HMK m.121, dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin, asıllarıyla birlikte davalı sayısından bir fazla düzenlenmiş örneklerinin veya sadece örneklerinin dilekçeye eklenmesini arar. Madde bir seçim tanır: belge asıllarının dosyaya konulması zorunlu değildir, örneklerin sunulması yeterlidir. Başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için ise bunların bulunabilmesini sağlayacak açıklamanın dilekçede yer alması gerekir — yani “nüfus kaydı celbi” demek yetmez, hangi kurumdan neyin isteneceği belirtilmelidir.
Harç ve gider avansı bakımından m.120 açıktır: davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan tarifedeki gider avansını dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Avansın yetersiz kaldığı sonradan anlaşılırsa iki haftalık kesin süre verilir.
Anlaşmalı boşanmada dilekçe farkı
Anlaşmalı boşanma, TMK m.166’nın üçüncü fıkrasına dayanır ve üç koşulu vardır:
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin davasını kabul etmelidir.
- Hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Son koşul çoğu zaman gözden kaçar: protokol hâkimi bağlamaz. Kanun, hâkimin tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabileceğini, boşanmaya ancak bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde hükmolunacağını düzenler. Nafaka, velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi bu nedenle baştan hukuka uygun kurulmalıdır.
Dava açıldıktan sonra ne olur?
Dilekçe mahkemece davalıya tebliğ edilir ve davalının iki hafta içinde cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir (HMK m.122).
Bundan ayrı olarak TMK m.169, boşanma davası açılınca hâkimin davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri re’sen alacağını düzenler: eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması. “Re’sen” ifadesi burada önemlidir — bu önlemler için ayrı bir talep şartı aranmaz; ancak talebin dilekçede somutlaştırılması, hâkimin hangi önlemi hangi gerekçeyle alacağını kolaylaştırır.
Dilekçenin dayanacağı boşanma sebepleri, her sebep için öngörülen hak düşürücü süreler ve yargılamanın aşamaları için boşanma davası nasıl açılır yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek dilekçe iskeleti
Aşağıdaki iskelet, m.119/1’deki bentlerin dilekçede hangi başlık altında karşılandığını gösterir. Sağdaki bent harfleri yalnızca eşleştirme içindir; dilekçeye yazılmaz.
.......... NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE ← (a) mahkemenin adı
DAVACI : Adı Soyadı ← (b) taraf bilgileri
T.C. Kimlik No: ............... ← (c) davacının T.C. kimlik no
Adres: .........................
VEKİLİ : Av. ........................ ← (ç) varsa vekil/kanuni temsilci
DAVALI : Adı Soyadı
Adres: .........................
KONU : Evlilik birliğinin temelinden ← (d) davanın konusu
sarsılması nedeniyle boşanma
talebimizdir.
AÇIKLAMALAR : ← (e) vakıalar, SIRA NUMARASIYLA
1. Taraflar ..../..../........ tarihinde evlenmiştir.
2. ...............................................
3. ...............................................
DELİLLER : ← (f) her vakıanın delili
1 nolu vakıa : nüfus kaydı
2 nolu vakıa : ...............................
3 nolu vakıa : tanık (ad, soyad, adres)
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 sayılı TMK, 6100 sayılı HMK ← (g) hukuki sebepler
ve ilgili mevzuat.
TALEP SONUCU : Yukarıda açıklanan nedenlerle ← (ğ) açık talep sonucu
tarafların boşanmalarına ...
karar verilmesini talep ederim.
Davacı / Vekili ← (h) imza
Adı Soyadı
İmza
İskeletin doldurulamayan iki bölümü vardır. “Açıklamalar” ve “Deliller” başlıkları, yukarıda görüldüğü üzere maddenin tamamlama süresi öngörmediği (e) ve (f) bentlerine karşılık gelir. Bu iki bölüm dosyaya özgüdür: hangi olayların yaşandığı, bunların hangi sırayla anlatılacağı ve her birinin hangi delille ispatlanacağı ancak somut duruma bakılarak yazılabilir. Hazır bir metinden kopyalanan geçimsizlik anlatımı, bu bentlerin işlevini karşılamaz.
Bu iskelet genel bilgilendirme amaçlıdır; doldurulmuş hâliyle bir dava dilekçesi yerine geçmez. Talep edilecek fer’î haklar (nafaka, velayet, tazminat) ve dayanılacak boşanma sebebi dosyanıza göre değişir. Kullanmadan önce hukuki destek alınması yerinde olur.
Sık sorulan sorular
Boşanmak isteyen biri ilk ne yapmalı?
İlk adım dilekçe yazmak değil, hangi sebebe dayanılacağını belirlemektir; çünkü sebep hem ispat yükünü hem de davanın açılabileceği süreyi etkiler. Ardından o sebebi destekleyecek vakıalar ve her vakıanın delili derlenir, yetkili mahkeme saptanır. Sebepler ve süreler için boşanma davası nasıl açılır yazımıza bakabilirsiniz.
Boşanmak için nasıl bir dilekçe yazılır?
Dilekçe, HMK m.119/1’deki on bendi karşılamalıdır. Şeklî bölümler (taraflar, kimlik numarası, talep sonucu, imza) standarttır; belirleyici olan vakıaların sıra numarasıyla özetlenmesi ve her vakıanın hangi delille ispatlanacağının gösterilmesidir. Yukarıdaki iskelet bu bölümlerin dilekçede nereye geldiğini gösterir.
Hazır boşanma dilekçesi örneği kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; kanun dilekçenin belirli bir formatta yazılmasını şart koşmaz, içeriğinde m.119’daki unsurların bulunmasını arar. Ancak hazır örnekler tanım gereği vakıa ve delil anlatımını içermez — o kısım her dosyaya özgüdür ve yukarıda görüldüğü üzere kanunun tamamlama süresi tanımadığı bentler arasındadır.
Nafaka ve velayet aynı dilekçede istenebilir mi?
Evet, ayrı dava gerekmez — ancak hepsi aynı rejime tâbi değildir. Yoksulluk nafakası (TMK m.175) ile maddî ve manevî tazminat (TMK m.174) talebe bağlıdır; kanun bunlar için “isteyebilir” ifadesini kullanır. Bu nedenle dilekçenin talep sonucu bölümünde açıkça yer almalıdır — HMK m.119/1-(ğ) talep sonucunun açık bir şekilde yazılmasını arar ve kapalı ifadeler sonradan tartışma doğurur. Yoksulluk nafakasının şartları için yoksulluk nafakası rehberimize, süresine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı ve yürürlük tarihi için süresiz nafaka kalktı mı yazımıza bakabilirsiniz. Buna karşılık velayet, çocukla kişisel ilişki ve çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma talebe bağlı değildir: TMK m.182 uyarınca mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken bunları kendiliğinden düzenler. Dilekçede istenmemiş olması bu yönden hak kaybı doğurmaz.
Eşim başka şehirde yaşıyor, nerede dava açarım?
TMK m.168 iki seçenek sunar: eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son defa altı aydan beri birlikte oturulan yer. Kendi yerleşim yerinizde dava açmanız mümkündür; bu, madde metninin doğrudan sonucudur.
Dilekçede eksiklik olursa dava reddedilir mi?
Şeklî eksikliklerde sonuç ret değil, davanın açılmamış sayılmasıdır — ve bu ancak bir haftalık kesin süre içinde eksiklik giderilmezse söz konusu olur. Vakıa ve delil anlatımındaki yetersizlik ise davanın esastan sonucunu etkiler; bu nedenle dilekçe hazırlanırken asıl emek bu bölümlere ayrılmalıdır.
Velayet, nafaka ve mal rejimi gibi boşanmaya bağlı konular için aile hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazıdaki mevzuat bilgileri 16 Eylül 2026 tarihi itibarıyla günceldir ve genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş değildir. Dosyanızın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir. Değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.