Güveni kötüye kullanma suçu, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere kendisine bırakılan başkasına ait bir mal üzerinde, bu devrin amacı dışında tasarrufta bulunmak ya da devri inkâr etmektir (TCK m.155). Temel hâlin cezası, şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezasıdır. Mal meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etme yetkisi gereği bırakılmışsa, yaygın adıyla hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma söz konusudur ve ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ile üç bin güne kadar adlî para cezasıdır.
25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun maddeye yeni bir fıkra ekledi: Suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa ceza bir kat artırılır. Aynı Kanun bu hâli uzlaştırma listesinden de çıkardı. Aşağıda cezaları, şikâyet ve uzlaştırma kurallarını, etkin pişmanlığı ve zamanaşımını kanun metinleri üzerinden ele alıyoruz.
Güveni kötüye kullanma cezası 2026: özet tablo
| Hâl | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel hâl | Şikâyet üzerine 6 ay – 2 yıl hapis ve adlî para cezası | TCK m.155/1 |
| Meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da mal idaresi yetkisi gereği bırakılan eşya | 1 – 7 yıl hapis ve 3.000 güne kadar adlî para cezası | TCK m.155/2 |
| Suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtı | Yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır | TCK m.155/3 |
| Bedelsiz kalmış senedi kullanma | Şikâyet üzerine 6 ay – 2 yıl hapis ve adlî para cezası | TCK m.156 |
| Zararın tamamen giderilmesi (etkin pişmanlık) | Kovuşturmadan önce üçte ikiye, sonra yarıya kadar indirim | TCK m.168 |
Güveni kötüye kullanma suçu nedir? (TCK m.155)
“Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kişi, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.” (TCK m.155/1)
Tanımdan suçun dört unsuru çıkar:
- Başkasına ait mal: Fail, malın sahibi değildir.
- Zilyetliğin rızayla devri: Mal, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile bırakılmıştır.
- Devir amacı dışında tasarruf veya inkâr: Fail mal üzerinde devir amacı dışında tasarrufta bulunur (örneğin malı satar veya rehin verir) ya da malın kendisine devredildiğini inkâr eder.
- Yararına hareket: Fail, kendisinin veya başkasının yararına olarak hareket eder.
Örneğin, kullanması için ödünç verilen bir bisikleti satmak ya da saklaması için bırakılan bir eşyanın kendisine hiç verilmediğini söylemek bu tanıma girebilir.
Güveni kötüye kullanma cezası ne kadar?
Temel hâlde mahkeme altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla birlikte adlî para cezasına da hükmeder; iki ceza seçimlik değildir (m.155/1). Fıkra adlî para cezası için ayrı bir gün sayısı öngörmediğinden bu ceza beş günden yedi yüz otuz güne kadar belirlenir; bir günün karşılığı kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak yüz ile beş yüz Türk lirası arasında takdir edilir (TCK m.52/1-2).
Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma nedir? (TCK 155/2)
Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma, suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etme yetkisi gereği tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlendiği nitelikli hâldir; cezası bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezasıdır (TCK m.155/2). Bu ifade kanunda ayrı bir suç adı olarak geçmez. Fıkrada sayılanlar şunlardır:
- meslek ve sanat ilişkisi,
- ticaret ilişkisi,
- hizmet ilişkisi,
- hangi nedenden doğmuş olursa olsun, başkasının mallarını idare etme yetkisi.
Örneğin, işverenin satış için çalışanına teslim ettiği malları çalışanın kendi hesabına satması bu fıkraya girebilir. Birinci fıkradan farklı olarak ikinci fıkra metninde “şikâyet üzerine” ibaresi yoktur; bu hâlde soruşturma şikâyete bağlı değildir.
Motorlu taşıtlarda ceza bir kat artırılır (TCK m.155/3)
7571 sayılı Kanunun 18. maddesiyle eklenen fıkraya göre suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa, birinci veya ikinci fıkraya göre verilecek ceza bir kat artırılır. Temel cezası bir yıl olarak belirlenen bir fail için ceza, bu artırımla iki yıla çıkar.
Kanun 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve bu fıkra yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanacağından (TCK m.7/2), artırım bu tarihten önce işlenen fiillere uygulanmaz.
Güveni kötüye kullanma şikâyete tabi mi?
- Temel hâl (m.155/1): Şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, fiili ve failin kim olduğunu öğrenme gününden başlayarak altı aydır ve dava zamanaşımını geçemez (TCK m.73/1-2). Şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür (m.73/4). Konu motorlu taşıt olsa da m.155/3 şikâyet koşulunu kaldıran bir ibare içermez.
- Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma (m.155/2): Şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde re’sen (kendiliğinden) soruşturma yapar ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Bununla birlikte, aşağıda açıklandığı gibi kural olarak uzlaştırma kapsamındadır.
Şikâyetten karara kadar aşamalar için ceza soruşturması süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Güveni kötüye kullanma uzlaşmaya tabi mi? Önödeme uygulanır mı?
Güveni kötüye kullanma, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılır; ancak liste 7571 sayılı Kanunla “üçüncü fıkra hariç, madde 155” şeklinde değiştirilmiştir (CMK m.253/1-b-7). Bu nedenle hem temel hâl hem de hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma uzlaştırmaya tabidir. Uzlaşma sağlanır ve edim bir defada yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada davanın düşmesine karar verilir (CMK m.253/19, m.254/2).
Hizmet nedeniyle işlenen suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa uzlaştırma yoluna gidilmez; çünkü bu hâl hem şikâyete bağlı değildir hem de listeden çıkarılmıştır. Kanun teklifinin gerekçesine göre değişikliğin amacı, taşıt hâlinin uzlaştırma kapsamı dışında tutulmasıdır (TBMM esas no. 2/3393, madde 24 gerekçesi). Ancak m.155/3 şikâyet koşuluna ilişkin bir hüküm içermediğinden, temel hâlde konusu taşıt olan suçun şikâyete bağlı suçlar yoluyla (CMK m.253/1-a) uzlaştırmaya girip girmeyeceği kanun metninden açıkça anlaşılmamaktadır. Üçüncü fıkra 25 Aralık 2025’ten önce işlenen fiillere uygulanmadığından, bu fiillerde taşıt hâli uzlaştırmaya engel değildir.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz; ancak diğer suç önödeme kapsamındaysa uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK m.253/3). Önödeme ise yalnızca adlî para cezasını veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezasını gerektiren ve uzlaşma kapsamında olmayan suçlarda uygulandığından güveni kötüye kullanma için söz konusu değildir (TCK m.75/1). Bu kuralların bir uygulama örneğini hakaret ve tehditte şikâyet, uzlaştırma ve önödeme yazımızda ele aldık.
Etkin pişmanlık (TCK m.168)
Suç tamamlandıktan sonra, ancak kovuşturma başlamadan önce fail, azmettiren veya yardım eden bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir (m.168/1). Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır (m.168/2). Zarar kısmen giderilmişse, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması için ayrıca mağdurun rızası aranır (m.168/4). Aynı madde mala zarar verme ve dolandırıcılık için de geçerlidir; bkz. nitelikli dolandırıcılık yazımız.
Eşler ve akrabalar arasında güveni kötüye kullanma (TCK m.167)
Suç; hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun ya da bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta birlikte yaşayan kardeşin zararına işlenirse, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (m.167/1).
Suç; hakkında ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı konutta yaşamayan kardeşin ya da aynı konutta birlikte yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımlarının zararına işlenirse, ilgili akraba hakkında şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (m.167/2).
Hırsızlık, dolandırıcılık ve zimmetten farkı
Bu suçları birbirinden ayıran temel ölçüt, malın faile nasıl geçtiğidir:
| Suç | Malın faile geçişi | Temel ceza |
|---|---|---|
| Güveni kötüye kullanma (TCK m.155) | Zilyetlik faile rızayla devredilmiştir; fail devir amacı dışında tasarruf eder veya devri inkâr eder | 6 ay – 2 yıl hapis ve adlî para cezası |
| Hırsızlık (TCK m.141) | Mal, zilyedin rızası olmadan bulunduğu yerden alınır | 1 – 3 yıl hapis |
| Dolandırıcılık (TCK m.157) | Mağdur hileli davranışlarla aldatılır; fail bu yolla kendisine veya başkasına yarar sağlar | 1 – 5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adlî para cezası |
| Zimmet (TCK m.247) | Kamu görevlisi, görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı zimmetine geçirir | 5 – 12 yıl hapis |
HAGB, erteleme, paraya çevirme ve tutuklama
Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ise ve CMK m.231’deki diğer şartlar varsa, mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verebilir; şartlar arasında zararın giderilmesi de vardır. Şartların tamamı HAGB nedir, şartları nelerdir yazımızda yer alır. İki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir (TCK m.51); seçenek yaptırımlara çevirme ise yalnızca bir yıl veya daha az süreli hapis için mümkündür (TCK m.49/2, m.50). Temel hâlde ve hizmet nedeniyle işlenen suçta alt sınır bu eşikleri aşmadığından bu yollar indirimsiz de açılabilir. Hizmet nedeniyle işlenen suçta konu taşıtsa alt sınır iki yıla çıkar; seçenek yaptırımlara çevirme ancak etkin pişmanlık gibi bir indirimle mümkündür.
Temel hâlde kanundaki hapis cezasının üst sınırı iki yıl olduğundan tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/4); ancak suçun konusu motorlu taşıtsa üst sınır dört yıla çıktığından bu yasağın koşulu gerçekleşmez. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma ise tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasında değildir. Bu hâlde kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve kaçma şüphesi gibi bir tutuklama nedeni bulunmalı; tedbir, işin önemi ve verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1-3).
Zamanaşımı ve görevli mahkeme
- Sekiz yıl: Temel hâlde dava zamanaşımı sekiz yıldır, çünkü cezanın üst sınırı beş yılı aşmaz (TCK m.66/1-e).
- On beş yıl: Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmada üst sınır beş yılı aştığından süre on beş yıldır (m.66/1-d).
- Süre belirlenirken dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (m.66/3).
Güveni kötüye kullanma davaları asliye ceza mahkemesinde görülür; ağır ceza mahkemesi ise üst sınırı on yılı aşan hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.11, m.12). Görev belirlenirken ağırlaştırıcı nedenler gözetilmez; kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı esas alınır (aynı Kanun m.14).
Ceza yargılamasındaki diğer konular için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Güveni kötüye kullanma suçunun cezası nedir?
Temel hâlde şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezasıdır (TCK m.155/1). Hizmet nedeniyle işlenirse bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezası verilir (m.155/2); konu motorlu taşıtsa ceza bir kat artırılır (m.155/3).
Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma uzlaşmaya tabi mi?
Evet. CMK m.253/1-b-7 güveni kötüye kullanmayı üçüncü fıkra hariç uzlaştırma kapsamında sayar; ikinci fıkradaki hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma da bu kapsamdadır. Hizmet nedeniyle işlenen suçun konusu motorlu taşıtsa uzlaştırma yoluna gidilmez.
Güveni kötüye kullanma cezası paraya çevrilir mi?
Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha az ise mahkeme bu cezayı adlî para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevirebilir (TCK m.50/1). Hakkında HAGB kararı verilen hükümdeki hapis cezası ise seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7).
Güveni kötüye kullanmada tutuklama olur mu?
Temel hâlde tutuklama kararı verilemez, çünkü hapis cezasının üst sınırı iki yıldır (CMK m.100/4); suçun konusu motorlu taşıtsa üst sınır dört yıla çıktığından bu yasak uygulanmaz. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmada ise tutuklama ancak CMK m.100’deki genel şartlar varsa mümkündür.
Eşler arasında güveni kötüye kullanma suçu oluşur mu?
Suç oluşur; ancak ayrılık kararı verilmemiş eşin zararına işlenmişse fail hakkında cezaya hükmolunmaz, ayrılık kararı verilmişse ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir (TCK m.167).
Güveni kötüye kullanma suçunda zamanaşımı kaç yıl?
Temel hâlde sekiz yıl, hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmada on beş yıldır (TCK m.66/1). Temel hâlde ayrıca altı aylık şikâyet süresi vardır (m.73).
Hukuki Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Güncel ve size özel hukuki değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.
Konuyla ilgili sorularınız için Çapar & Yıldız & Alpat Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.